Op het Canarisch Eiland El Hierro is de aardbevinsgactiviteit plots drastisch toegenomen. Het Spaans Nationaal Geografie Instituut deelde mee dat op het eiland binnen de 24 uur 94 bevingen met een kracht tot 4,4 op de schaal van Richter werden geregistreerd. Daarvan waren er zeven voelbaar voor de bevolking. Schade werd niet gemeld.
Leden van het expertencomité hielden het voor onwaarschijnlijk dat de komende weken nog meer aardbevingen met een kracht van boven de 4,4 kunnen gebeuren. Ten gevolge van magmabewegingen op circa 20 kilometer diepte is de aardbodem op vele plaatsen van het eiland met zeven tot negen centimeter opgetild.
In oktober 2011 had zich voor de zuidkust van El Hierro op de zeebodem op 300 meter diepte een vulkaanuitbarsting voorgedaan. Door het wegvloeiende magma ontstond een nieuwe vulkaan onder water. Begin maart 2012 verklaarden experten de eruptie als beëindigd. Vorige week begon dan op het eiland een reeks zwakkere aardbevingen. De woordvoerster van het comité, María José Blanco, benadrukte dat er momenteel met geen mogelijkheid te voorspellen is of zich in het gebied een nieuwe vulkaanuitbarsting zal voordoen.
El Hierro is met 270 vierkante kilometer en 10.000 inwoners het kleinste en minstbevolkte van de Canarische Eilanden.
ANTARTICA – Mount Sidley, de hoogst vulkaan van Antarctica heeft potentieel veel verscholen gezelschap. Wetenschappers gebruiken daar seismografen om te jagen op verborgen vulkanen.
Wetenschappers gebruiken radar en andere beeldende technologie om verbazingwekkende dingen te ontdekken onder de Arctische ijskap: Een gigantische bergketen die makkelijk met de Alpen, en het Vostok meer, een van de grootste meren op aarde kan concurreren. Eindelijk kunnen seismografen verborgen seismische activiteit zien. Kleine aardbevingen die op een teken van een verborgen vulkaan kunnen duiden. ‘’Het is echt de eerste keer dat we in staat zijn om te kijken naar de interne structuur van de mantel,’’ zegt Andrew Lloyd een student die honderden kilometers per sneeuwscooter heeft afgereisd om te helpen een deel van de seismografische gegevens op te halen. ‘’Het zal ons in staat stellen om iets definitiefs te zeggen of de tektoniek en de geologie van de regie, iets wat niemand tot nu toe is gelukt,’’ aldus Lloyd.
Wiens zegt dat de data al geweldige beelden laat zien van wat er bezig is beneden West Antarctica. Er zullen nog vele maanden werk voor de boeg liggen. Maar de tijd wanneer wetenschappers zullen aankondigen aan de wereld wat er onder het arctische ijs ligt is dichtbij.
Het vulkanische gebied lijkt weer wakker te worden en vervormt veel sneller dan wetenschappers ooit gezien hebben.
Santorini is een verzameling eilandjes en het restant van een caldera: een ingestorte vulkaan. Het gebied is een enorme toeristische trekpleister: in de zomermaanden bezoeken dagelijks meer dan 50.000 toeristen het gebied. Logisch, want Santorini is prachtig.
Vervorming
Maar niet alleen toeristen zijn geïnteresseerd in Santorini. Ook geologen houden het gebied nauwlettend in de gaten. De laatste keer dat hier een eruptie plaatsvond, was in 1950. Maar anno 2012 laat de vulkaan weer van zich horen. “Na tientallen jaren van weinig activiteit begon er in de caldera in januari 2011 een serie aardbevingen en vervormingen op te treden,” vertelt onderzoeker Andrew Newman. “Sinds die tijd zijn onze instrumenten op het noordelijk deel van het eiland letterlijk vijf tot negen centimeter opgeschoven.”
De archipel. Foto: NASA.
Snel
De vervormingen zijn – zeker met het oog op het tijdsbestek – enorm. Wetenschappers hebben zo’n snelle vervorming op Santorini nog nooit waargenomen. “De magmakamer van de vulkaan vult zich en we houden de activiteit goed in de gaten.” Inmiddels zou er al zo’n veertien miljoen kubieke meter magma in de kamer zijn gepompt.
Eruptie?
Maar dat wil niet zeggen dat het ook daadwerkelijk tot een eruptie komt, zo benadrukt Newman. Vergelijkbare caldera’s hebben vergelijkbare activiteit vertoont zonder dat daar een eruptie op volgde.
Er is dus nog geen reden voor paniek.
Maar als er een uitbarsting volgt, kan dat wel gevaarlijk zijn. Een onderzeese uitbarsting kan kleine tsunami’s veroorzaken die weer problemen vormen voor de vele boten die zich in de caldera bevinden. Ook aardverschuivingen behoren tot de mogelijkheden. Genoeg reden voor onderzoekers om Santorini heel goed in de gaten te houden.
De bewegingen die Newman op verschillende punten in de archipel heeft waargenomen. Afbeelding: Andrew Newman.
De hele wereld houdt de adem in bij onheilsberichten over de supervulkanen zoals onder Yellowstone in de VS, de grote broer van de Vesuvius nabij Napels of de IJslandse schrik Katla, maar nu blijkt er ook zo'n gevaarlijk exemplaar aan onze voordeur te liggen. Experts waarschuwen voor de verhoogde activiteit van een enorme vulkaan onder de Laacher See tussen Bonn en Koblenz, in vogelvucht op zo'n 120 km van de Duits-Nederlandse grens.
Als dit monster zou uitbarsten, dan wordt gevreesd voor een uitbarsting van de omvang van de Pinatubo. Die bedekte op de Filipijnen 20 jaar geleden een enorm gebied met een dik pak as en was meteen de grootste vulkaabuitbarsting van de vorige eeuw.
In het Eifelgebergte krioelt het van de niet-actieve vulkanen en die vormden lieflijke meertjes in hun eeuwenoude kraters. Ideaal om op vakantie te gaan of voor een wandeling, maar mogelijk wordt dat gevaarlijk. Als de berekeningen van de wetenschappers kloppen dan is de vulkaan onder de Laacher See 'over tijd'. Deze supervulkaan barstte een keer om de ongeveer 12.000 jaar uit en het verontrustende is dat de vorige keer al 12.900 jaar geleden is.
Filmpje
Nu kennen we wel meer van die onheilspellende berichten van sluimerende supervulkanen, maar toch zijn er verontrustende tekenen van verhoogde activiteit. Zo werden verdachte luchtbellen op het meer aangetroffen. Die zouden van koolfstofdioxide afkomstig zijn (zie filmpje). Dat zou moeten bewijzen dat de vulkaan onder de Laacher See nog actief is en dat de magmamassa aan het 'ontgassen' is.
Verwoestende gevolgen
Een uitbarsting zou volgens experts verwoestende gevolgen hebben. Gigantische evacuaties zouden noodzakelijk zijn, een enorm gebied zou onder een dikke aslaag bedekt worden. Bovendien zou de reusachtige aswolk een globale afkoeling teweeg brengen. Zo'n uitbarsting zou te vergelijken zijn met die van de Pinatubo op de Filipijnen in 1991. Toen werd een gebied van meer dan 1000 vierkante kilometer onder een dikke laag as bedolven. Liefst 10 miljard ton magma, 20 miljard ton zwaveldioxide en 16 kubieke kilometer as werden de lucht ingestuurd en de temperatuur over de hele wereld zakte met een halve graad omdat de zon voor een deel 'gehinderd' werd door de eruptie.
(Redactie)
Het lieflijke meer Laacher See herbergt een 'monstervulkaan'.
